Xuất khẩu không đạt chỉ tiêu
Theo đánh giá của Bộ Công Thương, trong tháng 11, với nỗ lực chung của toàn ngành công thương, giá trị sản xuất công nghiệp (GTSXCN) đạt mức tăng trưởng cao, ước đạt 64,4 nghìn tỷ đồng, tăng 3,6% so với tháng trước và tăng 13% so với cùng kỳ năm 2008 (riêng các doanh nghiệp thuộc Bộ Công Thương tăng 13,2% so với tháng 11/2008). Điều đó báo hiệu sự phục hồi mạnh mẽ của kinh tế Việt Nam, góp phần hoàn thành nhiệm vụ kinh tế- xã hội năm 2009, góp phần tăng trưởng GDP từ 5 đến 5,2%. Bên cạnh đó, hưởng ứng cuộc vận động của Bộ Chính trị “Người Việt Nam dùng hàng Việt Nam”, bằng mọi nỗ lực khai thác thị trường nội địa của các doanh nghiệp (DN) trong lúc kinh tế gặp khó khăn nhưng tổng mức bán lẻ và và dịch vụ trong nước vẫn tăng cao, dự kiến cả năm tăng 18,5%; đảm bảo nhiệm vụ cung- cầu hàng hóa, nhất là những mặt hàng thiết yếu.
Tuy vậy, trong lĩnh vực xuất nhập khẩu (lĩnh vực Bộ Công Thương đảm nhiệm) vẫn gặp khó khăn, xuất khẩu (XK) không đạt như mong muốn. Tháng 11, kim ngạch XK ước đạt 4,7 tỷ USD, giảm 6,5%. Tính chung 11 tháng, xuất khẩu ước đạt 51,3 tỷ USD, giảm 11,6% so với cùng kỳ. Nếu dự kiến tháng 12 xuất khẩu đạt 5,1 tỷ USD thì kim ngạch XK cả năm 2009 cũng chỉ đạt 56,5 tỷ USD, giảm gần 10% so với năm 2008. Trong khi nhập khẩu những tháng cuối năm lại có xu hướng tăng nhanh, tháng 11 ước đạt 6,67 tỷ USD, tăng 0,7% so với tháng 10. Tính chung 11 tháng, kim ngạch nhập khẩu ước đạt 61,72 tỷ USD, giảm 17,8% so với cùng kỳ (tương đương giảm 13,32 triệu USD).
Nếu so với xuất khẩu, nhập siêu 11 tháng là 10,417 tỷ USD (chiếm tỷ trọng 20,3% kim ngạch XK), vượt quá mục tiêu kiềm chế nhập siêu Quốc hội đặt ra. Vì thế, tại buổi giao ban trực tuyến của Bộ Công Thương, các ý kiến tập trung bàn giải pháp khắc phục nhiệm vụ kiềm chế nhập siêu trong 3 tuần còn lại của tháng 12.
Lí do nhập siêu tăng mạnh?
Theo báo cáo của Bộ Công Thương, nguyên nhân nhập siêu cao trước hết là do năm nay XK giảm sút mạnh. Một số mặt hàng chủ yếu như dầu thô và khoáng sản tăng 13% về lượng nhưng giảm 11,3% về trị giá so với cùng kỳ năm 2008. Nguyên nhân chủ yếu là do giá xuất khẩu của các mặt hàng này giảm so với cùng kỳ: giá bình quân của dầu thô giảm 43,48%, xăng dầu giảm 42,09%, quặng và các khoáng sản khác giảm 33,95%, than đá giảm 25,95%. Kim ngạch xuất khẩu của nhóm công nghiệp chế biến giảm 4,7% so với cùng kỳ. Hầu hết kim ngạch xuất khẩu các mặt hàng đều giảm giảm: sắt thép các loại giảm 82,3%, chất dẻo nguyên liệu giảm 37,8%, gốm sứ giảm 23,9%, dây điện và cáp điện giảm 17,8%, mây, tre, cói và thảm giảm 20,9%, giấy và sản phẩm từ giấy giảm 13,2%, sản phẩm từ sắt thép giảm 18,7%, giày dép giảm 15,9%, sản phẩm từ cao su giảm 9,9%, gỗ và sản phẩm từ gỗ giảm 11,1%, sản phẩm chất dẻo giảm 13,4%, túi sách, vali, mũ, ô dù giảm 11,3%,....
Đặc biệt, nhóm hàng nông, lâm, thủy sản- có thế mạnh trong xuất khẩu- mặc dù lượng tăng nhưng kim ngạch lại giảm 8,6% so với cùng kỳ do giá xuất khẩu của một số mặt hàng trong nhóm giảm. Cụ thể: nhân điều giảm 14,33%, cà phê giảm 28,37%, chè giảm 6,41%, hạt tiêu giảm 26,64%, gạo giảm 29,41%, sắn và các sản phẩm của sắn giảm 37,2%, cao su giảm 37,73%; các mặt hàng có lượng xuất khẩu tăng so với cùng kỳ như: nhân điều tăng 6,48%, cà phê tăng 15,37%, chè tăng 27,2%, hạt tiêu tăng 52,16%, gạo tăng 32,34%, sắn và các sản phẩm của sắn tăng 147,43%, cao su tăng 8,59%.
Lí do thứ hai được Bộ Công thương chỉ ra là do trong những tháng gần đây, sản xuất đã hồi phục, tranh thủ lúc giá thế giới còn thấp nên nhiều DN đẩy mạnh nhập khẩu nguyên phụ liệu cho sản xuất tháng cuối năm và quý I/2010. Nhưng không thể phủ nhận, một số mặt hàng tiêu dùng cần hạn chế nhưng lại có mức tăng đột biến trong tháng 11, đó là sữa và sản phẩm từ sữa tăng 20,2%; bánh kẹo và sản phẩm từ ngũ cốc tăng 17,9%; khí đốt hoá lỏng tăng 35,7%; sản phẩm từ dầu mỏ khác tăng 8,0%; nguyên liệu dược phẩm tăng 43,1%; sợi các loại tăng 15,8%,... Đặc biệt một số mặt hàng xa xỉ phẩm vẫn ùn ùn về Việt Nam như ô tô con, điện thoại di động, sản phẩm thép... có mức tăng đột ngột trong những tháng gần đây.
Ngoài ra, cũng có ý kiến cho rằng, việc quay về khai thác thị trường trong nước khiến năng lực sản xuất không thể cùng một lúc đáp ứng nhu cầu XK và trong nước cũng là nguyên nhân khiến nguồn hàng xuất khẩu giảm sút.
Giảm nhập siêu- Áp dụng cả biện pháp hành chính
Tại cuộc họp, Thứ trưởng Bùi Xuân Khu cho rằng, để hoàn thành nhiệm vụ, tháo gỡ cho DN, trong những ngày tới toàn ngành công thương cần tập trung vào hai nhiệm vụ chính:
Thứ nhất: tập trung ưu tiên đẩy mạnh XK và kiềm chế nhập siêu.
Thứ trưởng Bùi Xuân Khu yêu cầu, toàn ngành đẩy mạnh sản xuất, khai thác hết năng lực, công suất máy móc; giảm chi phí, giảm giá thành, nâng cao khả năng cạnh tranh để nhanh chóng bổ sung thêm một số mặt hàng XK; bên cạnh đó, cần gia tăng thêm sản lượng một số mặt hàng công nghiệp và hàng nông sản, thủy sản.
Ông Khu yêu cầu, các vụ, cục chức năng nhanh chóng giải quyết vướng mắc của các DN và địa phương như: hỗ trợ như xúc tiến thương mại, mở sàn giao dịch điện tử khu vực, tháo gỡ khó khăn về thủ tục hành chính; phối hợp với hải quan và cơ quan vận tải, dịch vụ tập trung xử lý các vướng mắc ở cửa khẩu, các cảng để phục vụ XK tốt nhất.
Song song với đó cần tập trung mọi nguồn lực, lực lượng ngăn chặn nhập siêu. Thứ trưởng cho rằng, ngoài việc phối hợp với Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính, cơ quan Thuế, Hải quan, Bộ Công Thương phải áp dụng cả biện pháp hành chính như kiểm soát việc cấp phép của các Phòng cấp phép xuất nhập khẩu thuộc Bộ Công Thương, hạn chế tối đa nhập khẩu những mặt hàng không cần thiết như ô tô, di động, mỹ phẩm, rượu, thực phẩm và rau quả. Vụ Xuất nhập khẩu Bộ Công Thương phối hợp với các cơ quan hữu quan trong việc hạn chế cho vay ngoại tệ nhập hàng tiêu dùng, kiểm tra kiểm soát các DN có lượng nhập lớn ô tô, ngăn ngừa việc mua bán đô la trôi nổi để nhập ô tô. Nếu sự phối hợp có vướng mắc phải báo cáo nhanh để Bộ kịp thời báo cáo Thủ tướng và Chính phủ để nhanh chóng có hướng xử lý.
Đối với Tổng công ty Xăng dầu Việt Nam, Thứ trưởng yêu cầu, cần cân đối để sử dụng sản phẩm dầu sản Dung Quất, đẩy mạnh tái xuất, giảm lượng dự trữ nhất định mà vẫn bảo đảm an toàn để giảm lượng nhập hàng trong tháng cuối năm. Đối với các tập đoàn, tổng công ty, cần thực hiện nghiêm túc chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ, bán lại ngoại tệ cho ngân hàng để ngân hàng ổn định nguồn cung ngoại tệ.
Thứ hai: Đẩy mạnh sản xuất.
Thứ trưởng yêu cầu, các DN thuộc Bộ Công Thương và các tập đoàn, tổng công ty lớn (kể cả các tổng công ty lương thực) phải đảm bảo sản xuất đủ hàng cho XK và hàng hóa tiêu dùng dịp Tết Dương lịch và Tết Nguyên đán, nhất là các mặt hàng lương thực- thực phẩm, không để xảy ra “sốt” giá; các sở công thương tham mưu cho lãnh đạo ủy ban nhân dân tỉnh hộ trợ nguồn tiền dự trữ hàng hóa tết; bảo đảm ổn định giá các mặt hàng trong tháng còn lại. Ngoài ra, để chuẩn bị nhiệm vụ năm 2010, đảm bảo cân đối cung cầu các mặt hàng thiết yếu, đề nghị các tập đoàn, tổng công ty đẩy nhanh tiến độ xây dựng các dự án, giải ngân các công trình dự án lớn, nhất là các dự án phục vụ sản xuất để nhanh chóng đi vào hoạt động, tạo điều kiện cho sản xuất tăng trưởng, thêm lượng hàng xuất khẩu.
(VH)
